احادیث و روایات معصومین (ع)

دربارة «موسیقی و غنا»

(قسمت سوم)

 

حدیث بیست و هشتم:

امام رضا (علیه السلام) فرمودند: هرکس خود را از غنا پاک نگه دارد، خداوند به باد دستور می دهد درختی را که در بهشت است به حرکت درآورد و صدایی بشنود که مانندش را هرگز نشنیده است،و کسیکه خود را از غنا باز ندارد هرگز آن صدا را نشنود.

(الکافی، ج6، ص434) (وسائل الشیعه، ج17، ص317)

 

 و در حدیث دیگر:

 

حدیث بیست و نهم:

امام صادق (علیه السلام) فرمودند: شنیدن صدای این درخت بهشتی، عوض و پاداش است برای کسی که در دنیا از خوف خدا از شنیدن غنا پرهیز نماید.

(بحارالانوار، ج8، ص127)

 

حدیث سی ام:

ابو درداء روایت می کند: روزی پیامبر خدا صلی (الله علیه و آله) ضمن سخنان خود درباره بهشت و نعمتهای آن مطالبی بیان فرمود، درمیان جمعیت  عربی بادیه نشین بود، برخاست و روی زانو نشست و گفت: یا رسول الله! آیا در میان نعمت های بهشتی گوش دادن به آواز خوانی و موسیقی نیز وجود دارد؟حضرت فرمودند: آری! در بهشت نهری است که در دو طرف آن دختران سفید و نورانی قرار گرفته اند و با صداهای زیبای خود چنان آوازی می خوانند که مخلوقات جهان هرگز مثل آن را نشنیده اند، و آن از بهترین نعمت های بهشتی است.

(بحارالانوار، ج33، ص547) (کتاب العدل و المعاد، باب 23، حدیث 182)

 

حدیث سی و یکم:

از امام صادق (علیه السلام) سؤال شد: انسان پست و فرومایه کیست؟ فرمودند: کسی که شراب بنوشد و طنبور بنوازد.

(وسائل الشیعه، ج12، ص234، ح11) (لئالی الأخبار، ج5، ص222)

 

 فرهنگ نامه ی سازهای ذکر شده در روایات:

 

1) بربط:

به آن عود یا رود نیز گفته می شود: نواختن این ساز از روزگاران بسیار دور، در میان ایرانیان متداول بوده و بنا بر بعضی از نقل ها، از ایران به سایر کشورها از جمله عربستان رفته است و نام های گوناگونی به خود گرفته است.

بعضی نام این ساز را مشتق از «بر» به معنای سینه و «بط» به معنای مرغابی می دانند، و برخی این نام را با نام موسیقیدان مشهور زمان خسروپرویز، باربَد، بی ارتباط نمی دانند.

به هر حال، این ساز متشکل از یک محفظه طنین شبیه یک گلابی است که از درازا به دو نیم شده باشد. در آغاز سه سیم داشت و بعد برای تقویت صوت، این سه سیم را جفت بستند. پس از چندی دارای ده رشته سیم گردید.

 

2) تار:

این ساز را از دسته ی سازهای زخمه ای (زخمه به گیردادن انگشت و یا هر جسم دیگر به سیم ساز و کشیدن و سپس رها کردن آن اطلاق می شود. سیم پس از رها شدن تا مدتی حالت ارتعاش دارد و از آن صداهایی حاصل میشود.) ایرانی به حساب آورده اند. مرحوم دهخدا اختراع آن را نیز به ایرانیان نسبت داده است.

این ساز از یک دسته ی بلند، حدود 45 تا 50 سانتی متر ویک کاسه تشکیل شده که بخش کاسه آن به دو قسمت بزرگ و کوچک تقسیم شده است و تعداد سیم های آن شش عدد می باشد.

البته بعید به نظر نمی رسد که واژه ی تار که در روایات بصورت جمع آمده «اوتار» اشاره به رشته و یا وتر یا سیم سازهای زخمه ای باشد نه سازی که امروزه به آن تار میگویند. در متون قارسی قدیمی نیز واژه ی تار در معنای یک ساز مستقل، آن هم با ویژگی های امروزی نیامده است.

 

3) تُنبور (طُنبور):

این ساز را نیز از دسته ی سازهای زخمه ای ایرانی به حساب آورده اند که واژه طنبور معرّب آن است.

فارابی این ساز را ساز دوران جاهلیت معرفی می کند و معتقد است که این ساز فقط قادراست الحان جاهلیت را بنوازد و تا سده هفتم هجری معمول بوده است. بعضی نیز آن را همان سه تار امروزی دانسته اند.

به هر حال، این ساز دارای شکمی گلابی شکل و دسته ای دراز است و سیم های آن چهار عدد است و معمولا بدون مضراب و با انگشت نواخته میشود.

 

4) دف:

در فارسی به آن دایره نیز گفته میشود، هرچند در ادبیات فارسی از خود واژه دف نیز استفاده میشود.

 

5) طبل:

این ساز که از دسته ی سازهای ضربی (حصول صوت در این دسته از سازها بر اثر کوبیدن جسمی با نرمی یا سختی معین بر پوستی که بر روی آن کشیده شده، صورت می گیرد.) است، از یک استوانه میان تهی که بر دو سوی آن پوست کشیده شده، تشکیل یافته است و حصول صوت در آن بوسیله دو قطعه چوبی است که از آنها به کوبه های ساز تعبیر میشود.

 

6) عود:

این ساز را از دسته ی سازهای زخمه ای ایرانی و از خانواده بربط دانسته اند، هرچند برخی آن را مأخوذ از «العود» عربی می دانند که از طریق اعراب به سایر کشورها راه یافته است.

این ساز بسیار بزرگ از یک شکم گلابی شکل و دسته ای بسیار کوتاه تشکیل شده به گونه ای که قسمت عمده طول سیم ها - که ده سیم یا پنج سیم جفتی است - در امتداد شکم قرار گرفته است.

عود دارای صدایی بم و غم انگیز است.

 

7) مزمار:

به نظر می رسد واژه مزمار که جمع آن در  روایات مزامیر آمده، کلمه عامی است که برای کلیه سازهای بادی (نیروی محرکه صوت در این سازها، عمدةً نفس آدمی است.) استعمال میشود؛ چنانکه واژه «نی» در فارسی به همه ی سازهای بادی اطلاق میشود.

 

8) مِعزَف (معزفه):

کلمه معزف که جمع آن معازف است، در لغت عرب به کلیه سازهای رشته ای مانند چنگ، قانون و سنتور گفته میشود.بعضی معتقدند که کلمه معزف به ساز «پیانو» نیز گفته میشود.




طبقه بندی: معرفتی و دینی، موسیقی، حضرت محمد مصطفی (ص)، امام علی (ع)، امام محمد باقر (ع)، امام رضا (ع)، امام صادق (ع)،
برچسب ها: احادیث و روایات معصومین (ع) درباره موسیقی و غنا موسیقی‌وغنادرروایات‌واحادیث، آیات‌قرآن سوره‌مبارکه‌محمد سوره‌مبارکه‌نساء پیامبراکرم(ص) حضرت‌علی‌(ع) امام‌صادق‌(ع) امام‌رضا‌(ع) قوم‌بنی‌اسرائیل، حکم‌خریدوفروش‌آلات‌موسیقی مستدرک‌الوسائل وسائل‌الشیعه سنن‌النبی اصول‌کافی من‌لایحضرالفقیه فروع‌کافی بحارالانوار الغدیرعلامه‌امینی تفسیرنورالثقلین آیت‌الله‌جوادی‌آملی عبدالله‌بن‌عباس سوره‌مبارکه‌اسراء، مزمار سازتار سازعود سازسه‌تار سازهای‌زخمه‌ای سازمزمار سازهای‌ضربی سازهای‌بادی سنتور پیانو سازقانون آلات‌موسیقی سازطبل آوازخوانی ساز‌طبل سازتنبور سازطنبور آواز آموزش‌موسیقی کلاس‌موسیقی بربط باربد سازتار، تجاوزبه‌ناموس شرم‌وحیا نفاق منافق گناه عذاب‌منافق دروغ سازدف فرشتگان آتش‌جهنم زناکار موسیقی‌لهوولعب خوک‌ومیمون موانع‌استجابت‌دعا، دوزخ صدای‌شیطان عربستان عصرجاهلیت دوران‌جاهلیت اعمال‌جاهلیت ادبیات‌فارسی، امربه‌معروف‌ونهی‌ازمنکر ملکوت‌آسمانها نعمتهای‌بهشتی جهنم قابیل شادی لذت درخت‌ممنوعه،
دنبالک ها: رازهای موسیقی،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic