«امر به معروف و نهى از منكر، یك وظیفه عمومى است»

«مقام معظم رهبری حضرت امام خامنه ای»

بخش دیگرى كه باز آن را مختصر عرض مى ‏كنم - كه مربوط به عموم مردم است - در درجه اوّل عبارت است از امر به معروف و نهى از منكر در مسائل اجتماعى. البته در مسائل فردى، تقوا بسیار زیاد مورد توصیه امیرالمؤمنین است؛ اما در زمینه مسائل اجتماعى شاید هیچ خطابى به مردم شدیدتر، غلیظتر، زنده ‏تر و پُرهیجان ‏تر از خطاب امر به معروف و نهى از منكر نیست. امر به معروف و نهى از منكر، یك وظیفه عمومى است. البته ما باید تأسّف بخوریم از این‏كه معناى امر به معروف و نهى از منكر درست تشریح نمى‏شود. امر به معروف، یعنى دیگران را به كارهاى نیك امر كردن. نهى از منكر، یعنى دیگران را از كارهاى بد نهى كردن. امر و نهى، فقط زبان و گفتن است. البته یك مرحله قبل از زبان هم دارد كه مرحله قلب است و اگر آن مرحله باشد، امر به معروفِ زبانى، كامل خواهد شد.

 

                   برای مشاهدة کامل متن بر روی گزینة ادامة مطلب کلیک کنید!

وقتى كه شما براى كمك به نظام اسلامى مردم را به نیكى امر مى ‏كنید - مثلاً احسان به فقرا، صدقه، راز دارى، محبّت، همكارى، كارهاى نیك، تواضع، حلم، صبر - و مى ‏گویید این كارها را بكن؛ هنگامى كه دل شما نسبت به این معروف، بستگى و شیفتگى داشته باشد، این امر شما، امر صادقانه است. وقتى كسى را از منكرات نهى مى ‏كنید - مثلاً ظلم كردن، تعرض كردن، تجاوز به دیگران، اموال عمومى را حیف و میل كردن، دست درازى به نوامیس مردم، غیبت كردن، دروغ گفتن، نمّامى كردن، توطئه كردن، علیه نظام اسلامى كار كردن، با دشمن اسلام همكارى كردن - و مى ‏گویید این كارها را نكن؛ وقتى كه در دل شما نسبت به این كارها بغض وجود داشته باشد، این نهى، یك نهى صادقانه است و خود شما هم طبق همین امر و نهى‏ تان عمل مى ‏كنید. اگر خداى نكرده دل با زبان همراه نباشد، آن‏گاه انسان مشمول این جمله مى‏شود كه «لعن اللَّه الامرین بالمعروف التّاركین له». كسى كه مردم را به نیكى امر مى ‏كند، اما خود او به آن عمل نمى‏ كند؛ مردم را از بدى نهى مى‏ كند، اما خود او همان بدى را مرتكب مى ‏شود؛ چنین شخصى مشمول لعنت خدا مى ‏شود و سرنوشت بسیار خطرناكى خواهد داشت.

 

اگر معناى امر به معروف و نهى از منكر و حدود آن براى مردم روشن شود، معلوم خواهد شد یكى از نوترین، شیرین‏ترین، كارآمدترین و كارسازترین شیوه‏ هاى تعامل اجتماعى، همین امر به معروف و نهى از منكر است و بعضى افراد دیگر درنمى ‏آیند بگویند «آقا! این فضولى كردن است»! نه؛ این همكارى كردن است؛ این نظارتِ عمومى است؛ این كمك به شیوعِ خیر است؛ این كمك به محدود كردنِ بدى و شرّ است؛ كمك به این است كه در جامعه اسلامى، گناه، همیشه گناه تلقّى شود. بدترین خطرها این است كه یك روز در جامعه، گناه به عنوان ثواب معرفى شود؛ كار خوب به عنوان كار بد معرفى شود و فرهنگها عوض شود. وقتى كه امر به معروف و نهى از منكر در جامعه رایج شد، این موجب مى ‏شود كه گناه در نظر مردم همیشه گناه بماند و تبدیل به ثواب و كار نیك نشود. بدترین توطئه ‏ها علیه مردم این است كه طورى كار كنند و حرف بزنند كه كارهاى خوب - كارهایى كه دین به آنها امر كرده است و رشد و صلاح كشور در آنهاست - در نظر مردم به كارهاى بد، و كارهاى بد به كارهاى خوب تبدیل شود. این خطرِ بسیار بزرگى است.

 

بنابراین اوّلین فایده امر به معروف و نهى از منكر همین است كه نیكى و بدى، همچنان نیكى و بدى بماند. از طرف دیگر، وقتى در جامعه گناه منتشر شود و مردم با گناه خو بگیرند، كار كسى كه در رأس جامعه قرار دارد و مى‏خواهد مردم را به خیر و صلاح و معروف و نیكى سوق دهد، با مشكل مواجه خواهد شد؛ یعنى نخواهد توانست، یا به آسانى نخواهد توانست و مجبور است با صرف هزینه فراوان این كار را انجام دهد. یكى از موجبات نا كامى تلاشهاى امیر مؤمنان - با آن قدرت و عظمت - در ادامه این راه، كه بالاخره هم به شهادت آن بزرگوار منجر شد، همین بود. روایتى كه مى‏ خوانم، روایتِ تكان دهنده و عجیبى است. مى ‏فرماید: «لتأمرنّ بالمعروف و لتنهون عن المنكر او لیسلّطنّ اللَّه علیكم شرار كم فیدعو خیاركم فلا یستجاب لهم»؛ باید امر به معروف و نهى از منكر را میان خودتان اقامه كنید، رواج دهید و نسبت به آن پایبند باشید. اگر نكردید، خدا اشرار و فاسدها و وابسته‏ها را بر شما مسلّط مى ‏كند؛ یعنى زمام امور سیاست كشور به مرور به دست امثال حَجّاج بن یوسف خواهد افتاد! همان كوفه‏اى كه امیرالمؤمنین در رأس آن قرار داشت و در آن‏جا امر و نهى مى ‏كرد و در مسجدش خطبه مى ‏خواند، به خاطر ترك امر به معروف و نهى از منكر، به مرور به جایى رسید كه حَجّاج‏بن‏یوسف ثقفى آمد و در همان مسجد ایستاد و خطبه خواند و به خیال خود مردم را موعظه كرد! حَجّاج چه كسى بود؟ حَجّاج كسى بود كه خون یك انسان در نظر او، با خون یك گنجشك هیچ تفاوتى نداشت! به همان راحتى كه یك حیوان و یك حشره را بكشند، حَجّاج یك انسان را مى‏كشت. یك بار حَجّاج دستور داد و گفت همه مردم كوفه باید بیایند و شهادت بدهند كه كافرند و از كفرِ خودشان توبه كنند؛ هر كس بگوید نه، گردنش زده مى‏شود! با ترك امر به معروف و نهى از منكر، مردم این‏گونه دچار ظلمهاى عجیب و غریب و استثنایى و غیر قابل توصیف و تشریح شدند. وقتى كه امر به معروف و نهى از منكر نشود و در جامعه خلافكارى، دزدى، تقلّب و خیانت رایج گردد و بتدریج جزو فرهنگ جامعه شود، زمینه براى روى كار آمدن آدمهاى ناباب فراهم خواهد شد.

البته امر به معروف و نهى از منكر حوزه‏هاى گوناگونى دارد كه باز مهمترینش حوزه مسؤولان است؛ یعنى شما باید ما را به معروف امر، و از منكر نهى كنید. مردم باید از مسؤولان، كارِ خوب را بخواهند؛ آن هم نه به صورت خواهش و تقاضا؛ بلكه باید از آنها بخواهند. این مهمترین حوزه است. البته فقط این حوزه نیست؛ حوزه‏هاى گوناگونى وجود دارد.

در مسأله امر به معروف و نهى از منكر، فقط نهى از منكر نیست؛ امر به معروف و كارهاى نیك هم هست. براى جوان، درس خواندن، عبادت كردن، اخلاق نیك، همكارى اجتماعى، ورزش صحیح و معقول و رعایت آداب و عادات پسندیده در زندگى، همه جزو اعمال خوب است. براى یك مرد، براى یك زن و براى یك خانواده، وظایف خوب و كارهاى بزرگى وجود دارد. هر كسى را كه شما به یكى از این كارهاى خوب امر بكنید - به او بگویید و از او بخواهید - امر به معروف است. نهى از منكر هم فقط نهى از گناهان شخصى نیست. تا مى ‏گوییم نهى از منكر، فوراً در ذهن مجسّم مى‏شود كه اگر یك نفر در خیابان رفتار و لباسش خوب نبود، یكى باید بیاید و او را نهى از منكر كند. فقط این نیست؛ این جزء دهم است.

 

نهى از منكر در همه زمینه‏هاى مهم وجود دارد؛ مثلاً كارهایى كه افراد توانا دستشان مى ‏رسد و انجام مى ‏دهند؛ همین سوء استفاده از منابع عمومى؛ همین رفیق‏بازى در مسائل عمومى كشور، در باب واردات، در باب شركتها و در باب استفاده از منابع تولیدى و غیره؛ همین رعایت رفاقتها از سوى مسؤولان. یك وقت دو نفر تاجر و كاسبند و با هم همكارى و رفاقت مى‏ كنند، آن یك حكم دارد؛ یك وقت است كه آن كسى كه مسؤول دولتى است و قدرت و اجازه و امضاء در دست اوست، با یك نفر رابطه ویژه برقرار مى‏كند؛ این آن چیزى است كه ممنوع و گناه و حرام است و نهى از آن بر همه كسانى كه این چیزها را فهمیده‏اند - در خود آن اداره، در خود آن بخش، بر مافوق او، بر زیردست او - واجب است؛ تا فضا براى كسى كه اهل سوء استفاده است، تنگ شود.

 

در محیط خانواده هم مى‏شود نهى از منكر كرد. در بعضى از خانواده‏ها حقوق زنان رعایت نمى ‏شود؛ در بعضى از خانواده‏ها حقوق جوانان رعایت نمى‏شود؛ در بعضى از خانواده‏ها، بخصوص حقوق كودكان رعایت نمى ‏شود. اینها را باید به آنها تذكّر داد و از آنها خواست. حقوق كودكان را تضییع كردن، فقط به این هم نیست كه انسان به آنها محبّت نكند؛ نه. سوء تربیتها، بى ‏اهتمامی ها، نرسیدنها، كمبود عواطف و از این قبیل چیزها هم ظلم به آنهاست.

منكراتى كه در سطح جامعه وجود دارد و مى‏شود از آنها نهى كرد و باید نهى كرد، از جمله اینهاست: اتلاف منابع عمومى، اتلاف منابع حیاتى، اتلاف برق، اتلاف وسایل سوخت، اتلاف مواد غذایى، اسراف در آب و اسراف در نان. ما این همه ضایعات نان داریم؛ اصلاً این یك منكر است؛ یك منكر دینى است؛ یك منكر اقتصادى و اجتماعى است؛ نهى از این منكر هم لازم است؛ هر كسى به هر طریقى كه مى‏تواند؛ یك مسؤول یك طور مى ‏تواند، یك مشترى نانوایى یك طور مى‏تواند، یك كارگر نانوایى طور دیگر مى‏تواند. طبق بعضى از آمارهایى كه به ما دادند، مقدار ضایعات نان ما برابر است با مقدار گندمى كه از خارج وارد كشور مى ‏كنیم! آیا این جاى تأسّف نیست؟! همه اینها منكرات است و نهى از آنها لازم است. طبق نهج‏البلاغه، امیرالمؤمنین نهى از اینها را یكى از محورهاى اصلى توصیه‏هاى خود قرار داده است. در باب مسؤولان، آن‏طور مشى كردن و عمل كردن و دستور دادن و قاعده معیّن كردن؛ در باب عموم مردم هم آنها را وادار كردن به حضور، به فعالیت و به احساس مسؤولیت در مسائل اجتماعى، با همین امر به معروف و نهى از منكر.

وظیفه بزرگى بر دوش ما قرار دارد. امیرالمؤمنین جان مبارك خود را بر سر این كار گذاشت؛ همچنان كه تمام عمر خود را از وقتى كه مى ‏توانست تلاشى بكند - از همان وقتى كه اسلام آورد، از اوان كودكى تا آخر عمر؛ چه دوران مكه، چه دوران مدینه، چه دوران بعد، چه در دوران خلافت - در همین راه مصرف كرد و یك آن از مجاهدت و تلاش در راه خدا باز نایستاد. براى انسان والایى كه مى‏خواهد برفراز همه پدیده‏هاى عالم وجود پرواز كند و هیچ چیزى پابند او نباشد و او را اسیر نكند، اسوه حقیقى، امیرالمؤمنین است.

تاریخ: 25/9/1379

منبع: ستاد احیای امر به معروف و نهی از منکر




طبقه بندی: واجب فراموش شده (امر به معروف و نهی از منکر)، سخن ولایت،
برچسب ها: امر به معروف، نهی از منکر، امر به معروف و نهی از منکر، امام خامنه ای، مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله خامنه ای، سخنان مقام معظم رهبری، بیانات مقام معظم رهبری، امیرالمومنین، امام علی (ع)، اسلام، نهج البلاغه، جامعه، منابع عمومی، منکرات، خانواده، حقوق زن، گناه، حرام، واردات، حجاج بن یوسف ثقفی، کوفه، مسلمان، کافر، غیبت، دروغ، تهمت، تجاوز به نوامیس، نظام اسلامی، اخلاق، عبادت، دزدی، نان، نظارت عمومی، سوء استفاده از منابع طبیعی، رفیق بازی، اسراف، مکه، مدینه، دوران خلافت حضرت علی، مسائل عمومی کشور، آنتی ویروس ESET NOD32 Antivirus 4،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic